3 maja 2023 roku po raz pierwszy obchodziliśmy Dzień Pierwszych Osadników Ziemi Dygowskiej – święto ustanowione uchwałą Rady Gminy Dygowo z dnia 27 października 2022 roku. W tym roku kolejny raz możemy uczcić to wydarzenie , który ma wymiar szczególny. Jest nie tylko upamiętnieniem pierwszych mieszkańców, którzy po II wojnie światowej tworzyli tu nowe życie, ale także dniem refleksji nad naszymi korzeniami, historią rodzin i dziedzictwem, którego jesteśmy spadkobiercami.
Z okazji tego święta Stowarzyszenie Pamięć i Tożsamość Gminy Dygowo pragnie zaakcentować wagę tego dnia – jako okazji do wspomnień o rodzicach, dziadkach i pradziadkach, którzy przybyli na tę ziemię z nadzieją, ale i z ciężarem wojennych doświadczeń. To wyraz pamięci o tych, którzy po dramacie wojny układali tu życie od nowa i budowali polskość na tej ziemi.
Dla pierwszych osadników Ziemie Odzyskane nie były jedynie nowym miejscem zamieszkania. Były wielką niewiadomą. Przybywali tu po gehennie wysiedleń, często zmuszeni decyzjami historii do opuszczenia rodzinnych stron. Zostawiali za sobą domy, groby przodków, znany świat. Na północy i zachodzie Polski zastawali obcą przestrzeń – domy po dawnych mieszkańcach, ślady niedawnej wojny, pustkę i niepewność.
Towarzyszył im lęk: czy granice są trwałe? Czy Niemcy nie wrócą? Czy uda się tu zapuścić korzenie? W tej rzeczywistości codziennością były trudności bytowe, niedostatek, zagrożenia i niepewność jutra. A jednak mimo tych przeciwności pierwsi osadnicy mieli odwagę budować nowe życie.
Tworzyli wspólnotę w niezwykłej mozaice ludzi przybyłych z różnych stron II Rzeczypospolitej – z Kresów, centralnej Polski, Wielkopolski, Małopolski – a także w sąsiedztwie pozostających jeszcze tu Niemców. Wymagało to hartu ducha, wzajemnego zrozumienia i wielkiej pracy. To oni zakładali gospodarstwa, odbudowywali wsie, organizowali szkoły, parafie i życie społeczne. To oni budowali tu Polskę.
Dziś, po dziesięcioleciach, łatwo zapomnieć, jak wielkim wyzwaniem było wtedy zwyczajne codzienne życie. Tym bardziej należy oddać hołd tym, którzy podjęli decyzję – lub zostali do niej przymuszeni przez bieg historii – by właśnie tutaj rozpocząć wszystko od nowa.
My, współcześni mieszkańcy Ziemi Dygowskiej, jesteśmy spadkobiercami ich wyborów, ich odwagi i ich poświęcenia. Dziedziczymy nie tylko ziemię i domy, ale także pamięć, tożsamość i moralny obowiązek zachowania historii pierwszych osadników dla kolejnych pokoleń.
Dzień Pierwszych Osadników Ziemi Dygowskiej jest więc czymś więcej niż rocznicą. To święto wdzięczności. To dzień, w którym pochylamy się nad losem tych, którzy dali początek naszej wspólnocie. To także przypomnienie, że nasza lokalna tożsamość wyrasta z doświadczenia ludzi, którzy pośród ruin potrafili budować nadzieję.
Niech to święto stanie się trwałym elementem pamięci zbiorowej gminy Dygowo – żywym hołdem dla pionierów tej ziemi oraz lekcją dla młodszych pokoleń, że historia naszych rodzin jest częścią historii Polski.
Pamiętamy, bo jesteśmy ich dziedzictwem
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
